Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi Nedir?
Tamamlayıcı emeklilik sistemi, 2025’in son çeyreğinde işleyişe geçmesi planlanan yeni bir kıdem tazminatı sistemidir. Bu sistemin temel amacı, emeklilikte oluşacak gelir kaybını telafi etmek, çalışma dönemindeki yaşam standartlarını korumak, ek emeklilik geliri oluşturmak ve hane halkı tasarruflarını artırmaktır. Bu sistemle birlikte, çalışanlar sosyal güvenlik sisteminden ve tamamlayıcı emeklilik sisteminden emeklilik maaşı alabileceklerdir. Ayrıca, bu sistem ikinci basamak emeklilik sistemi olarak da tanımlanabilir. İkinci basamak emeklilik sistemi, çalışanların her ay maaşlarından kesilen, işverenlerin de belirli oranda katkı yaptığı ve çalışan hesabında oluşan birikimlerin fonlarda değerlendirildiği bir emeklilik sistemidir. Örneği iş hukuku açısından bakıldığında, işçilerin ve işverenlerin gelecekteki emeklilik dönemlerini daha sağlam bir finansal temele oturtmalarını hedefler. Aynı zamanda tasarruf yapma kültürünü teşvik ederek, bireylerin emeklilik döneminde daha rahat bir yaşam sürmesine olanak tanıyacaktır.
- Tamamlayıcı Emeklilik Sisteminin İşleyişi :
Tüm çalışanlar karma tamamlayıcı emeklilik sistemine dahil olacak ve sonrasında isteğe bağlı sisteme geçiş yapabileceklerdir.
- Emeklilik Yaşı ve Şartları:
Tamamlayıcı emeklilik yaşı 60 olarak belirlenmiştir, ancak emekli olmak için herhangi bir süre şartı bulunmamaktadır. Her çalışan, emeklilik yaşını doldurduğunda hesabındaki birikime hak kazanacaktır. Tamamlayıcı emeklilik sistemindeki çalışan emeklilik yaşına geldiğinde, SGK’dan emekli olurken aynı zamanda tamamlayıcı emeklilik sisteminden de emekli aylığı alacaktır.
- Kıdem Tazminatı Hakları:
TES’e geçiş sürecinde, tüm çalışanların geçmiş dönemlerdeki kıdem tazminatı hakları korunacaktır. Kıdem tazminatı hakları güvence altına alınacaktır. Karma TES sistemine dahil olan işçiler, brüt ücretlerinin yüzde 8,33’ü oranında kıdem tazminatı alacaklardır. Bu oranın yüzde 5,33’ü kıdem tazminatı, yüzde 3’ü ise işveren katkısı olarak belirlenmiştir. Yüzde 3’lük işveren katkısı bireysel fon hesabında toplanacaktır.
- İşten Çıkarılma Durumunda Haklar:
İşçi, haklı fesih sebebi dışında işten çıkarılırsa, işveren katkısı ve devlet katkısının bir kısmı bireysel fon hesabında korunacak, bir kısmı ise TES sigorta hesabına aktarılacaktır. Çalışma süresi 1 yıldan fazla ise iş veya hizmet akdi ahlak ve iyi niyet kurallarına uyulmamasından dolayı feshedilen çalışanın, son firmasındaki çalışma süresi için oluşan işveren katkı payı devlet katkısının fonda biriken tutarının yüzde 50’si bireysel fon hesabında tutulurken yüzde 50’si TES sigorta hesabına aktarılacaktır. Aynı zamanda bu tutar hukuki bir süreç varsa bu süreç kesinleşene kadar çalışanın hesabında blokeli olarak bekletilecektir.
- Emeklilikte Ödeme Düzeni:
Çalışan emekli olduğunda, hesapta biriken tutarın yüzde 25’ine kadar toplu ödeme alabilecek, bireysel fon hesabında kalan tutar ise aylık olarak ödenecektir.
- Diğer Sistemlerdeki Hesaplar:
Çalışanın otomatik katılım sistemi hesabı varsa, dilediği takdirde OKS kapsamında kalabilecektir. Aynı şekilde bireysel emeklilik sistemi de tercih edenler için geçerli olacaktır.
- Sigorta Zorunluluğu:
Emeklilik şirketlerine prim ödemelerinin sigorta ettirilmesi zorunlu olacaktır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler kapsamında işten çıkarılmış veya 1 yıldan az süredir çalıştığı işyerinden istifa etmiş çalışanlara ait TES sigorta hesabına aktarılan tutarlar da sigorta amacıyla kullanılacaktır.
- Geçmiş Kıdem Tazminatları:
Geçmiş kıdem tazminatına dair yeni bir düzenleme yapılmayacak; çalışan, kıdem tazminatını hak edecek şekilde işten çıkarıldığında, geçmiş kıdem tazminatını alacaktır.
Geçmiş haklar korunduğu için mahkeme veya arabulucuya gitmiş olan tazminat alacakları da korunacaktır.
- Tamamlayıcı Emeklilik Sisteminden Çıkış:
TES’den tamamen çıkmak için çalışanın ölümü ya da maluliyet durumu gerekmektedir.
60 yaşını doldurmayan katılımcılar, talep etmeleri halinde 1 kereye mahsus olmak üzere, evlilik, işsizlik, ağır hastalık gibi durumlar nedeniyle bireysel emeklilik hesabındaki birikim tutarının yüzde 10’u kadar geri ödeme alabilirler.
Sonuç olarak yukarıda ana hatları ile açıklandığı üzere TES, bireylerin devletin sunduğu emeklilik gelirine ek olarak, işveren ve devlet katkısıyla oluşacak ikinci bir emeklilik geliri sağlamayı hedefleyen bir sistem olup, işleyişe geçirilmesi beklenmektedir.