Kripto para, önceki yazımızda belirttiğimiz üzere, henüz yasayla sınırları düzenlenmemiş bir konudur. Ancak kripto para ve haciz işleminin ilintisi incelenerek düzenlemenin gerekliliği ve mevcut durumda nasıl bir yol izlenebileceğini gözler önüne sermek niyetindeyiz.
Kripto paranın hukuki niteliğini incelemek, haciz uygulamaları ve yöntemleri açısından önemli bir anlayış sağlar. Türkiye’de kripto paraların ödemelerde kullanılmamasıyla ilgili olarak çıkarılan yönetmelikte (16 Nisan 2021 tarihli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yönetmeliği) kripto varlıkları gayri maddi malvarlıkları olarak nitelendirilmiştir. Gayri maddi malvarlığı, hukuki anlamda fiziksel bir formu bulunmayan ancak ekonomik değer taşıyan ve hukuki koruma altına alınabilen değerler olarak tanımlanır. Bu tür varlıklar, emtia, para veya eşya niteliğinde değildir. Kripto paralar, para niteliğine haiz olmasa da parasal değere sahip olup hacze kabildir.
Kripto paraların hacze konu olmasının sebebi şunlardır:
- -Parasal değere sahip olması,
Ekonomik değer taşıyan varlıklar hukuki süreçlerle haczedilebilmektedir, kripto varlıklar da alım-satım işlemine konu oldukça parasal değere mazhar olmaktadır. Bununla birlikte haczin diğer unsuru olan mülkiyet meselesi vardır. Mülkiyet açısından kripto paranın kisvesi belirtilmese de alım-satım işlemlerine konu olması, aidiyetin belirlenebilirliği gibi durumlardan dolayı borçluya aidiyeti belirlenebilecektir.
- -İİK madde 82’de hacze konu edilemeyecek mallar arasında yer almaması.
İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi, hacze konu edilemeyecek varlıkları açıklamaktadır. Bu madde kripto paraları açıkça kapsamadığından, kripto paraların haczi için ayrı bir değerlendirme yapılmasına gerek duyulmaksızın haczedileceği sonucu çıkartılır.
Kripto Paranın Haczi:
Kripto paraların haczi için, ilgili mahkemeye başvuruda bulunarak bir haciz kararı alınmalıdır. Mahkeme kararı, kripto paraların haczini talep eden kişinin haciz talebini onaylamalıdır. Haciz başvurusu ve uygulanacak yasal süreçler, haciz yapılacak kripto paraların türüne ve saklama yöntemine göre değişiklik gösterebilir.
Soğuk Cüzdan (Cold Wallet):
Soğuk cüzdan, fiziksel bir araç ile internet bağlantısı olmadan saklanan kripto paraları ifade etmektedir. Bu tür cüzdanlar, çevrimdışı olduklarından doğrudan haciz işlemi yapılamaz. Soğuk cüzdanlardaki kripto paraların haczi ise özel anahtarların (private key) kontrol edilmesini gerektirir. Yasal süreçle, cüzdanın içeriği hakkında bilgi edinme ve cüzdanın sahibine yönelik yasal taleplerle haciz işlemi gerçekleştirilebilir.
Sıcak Cüzdan (Hot Wallet):
Sıcak cüzdan, internet bağlantısı olan ve çevrimiçi hizmetler aracılığıyla erişilebilen dijital cüzdanlardır. Sıcak cüzdanlardaki kripto paraların haczi, cüzdanın bağlı olduğu kripto para borsası veya platformu aracılığıyla doğrudan gerçekleştirilebilir. Haciz talebi, platform yetkililerine iletilir ve mahkeme kararına dayanarak ilgili cüzdandaki kripto paralar haczedilir.
Kripto Para Platformlarında (Borsa veya Cüzdan Hizmet Sağlayıcılarında):
Kripto para platformları, kullanıcıların kripto paralarını alıp satabildiği veya saklayabildiği çevrimiçi hizmet sağlayıcılarıdır. Kripto para platformlarında bulunan kripto paraların haczi, platform yetkililerine mahkeme kararıyla başvurarak gerçekleştirilebilir. Platformlar, yasal süreçlere uygun olarak, mahkeme kararını dikkate alarak haciz işlemini uygulayabilirler. Anonimliğin en az olduğu saklama yöntemi olduğu için hacizde daha kolay sonuca ulaşabileceği kanaatindeyiz.
Türk hukukunda yasaklanmamış kripto paranın haczi hem hukuken sınırları belirtilmediğinden hem kripto paranın hukuki niteliği ve dijital ortamda saklanmasından dolayı haciz işleminin uygulanmasını zorlaştırdığı söylenebilir. Ancak bu süreç dikkatli bir planlama ve kripto paranın niteliklerine uygun olarak yönetilirse işlemin başarıyla tamamlanacağı bir gerçektir.